Add

Add

0

               पुण्यात पाणी काटकसरीची चर्चा.... 



पुणे (प्रतिनिधी ):-पुणे शहराला पाणीपुरवठा करणारी वरसगाव, पानशेत आणि खडकवासला ही धरणे शंभर टक्के भरली असली, तरी दुरुस्तीच्या कामासाठी डिसेंबर महिन्यातच टेमघर धरणातील सुमारे सव्वादोन अब्ज घनफूट (टीएमसी) पाण्याचा विसर्ग करून हे धरण मोकळे करण्याची सूचना राज्य सरकारने याबाबत नेमलेल्या तज्ज्ञ समितीने केली आहे. त्यामुळे डिसेंबर महिन्यापासूनच पुन्हा एकदा पुणेकरांवर पाणी काटकसरीने वापरण्याची वेळ येणार आहे. टेमघरमधील पाणी सोडल्यानंतर सुमारे 26.90टीएमसी पाणीसाठ्यामध्ये पिण्याच्या आणि शेतीच्या पाण्याचे नियोजन जलसंपदा विभागाकडून करण्यात येणार आहे.
वरसगाव, पानशेत, खडकवासला आणि टेमघर या चार धरणाची पाणी साठविण्याची क्षमता 29.15 टीएमसी आहे. त्यापैकी टेमघर धरणामध्ये 3.71 टीएमसी पाणीक्षमता आहे. या धरणाच्या दुरुस्तीचे काम सुरू असून, याबाबत राज्य सरकारने नेमलेल्या तज्ज्ञ समितीने या धरणाच्या 695मीटर पातळीपर्यंतच पाणीसाठा करण्याचे निर्देश दिले आहेत. त्यामुळे या धरणामधील सुमारे सव्वादोन टीएमसी पाणीसाठा कमी करावा लागणार आहे. हा पाणीसाठा कमी केल्यानंतर या धरणात सुमारे 1.46 टीएमसी पाणीसाठा डिसेंबर महिन्यात ठेवला जाणार आहे. पुणे महापालिकेला पिण्याच्या पाण्यासाठी वर्षाला पाच टीएमसी पाणी वापरण्यासाठी राज्य सरकारची मान्यता आहे. मात्र, शहरातील वाढती लोकसंख्या पाहून अतिरिक्त 6.50 टीएमसी पाणीसाठा वापरण्यास मंजुरी देण्यात आली आहे. सध्या महापालिकेकडून दिवसाला एक हजार 350 दशलक्ष लिटर प्रति दिन (एमएलडी) पाणी वापरले जाते. त्यानुसार वर्षाला पुणे महापालिकेकडून 16.50 टीएमसीचा पाणीवापर करण्यात येत असल्याचे जलसंपदा विभागाचे म्हणणे आहे.
आगामी काळात सुमारे सव्वादोन टीएमसी पाणी हे डिसेंबर महिन्यातच सोडले जाणार असल्याने उर्वरित 26.90 टीएमसी पाण्यामध्ये पिण्याचे पाणी आणि शेतीसाठी किती पाणी द्यायचे, याचे व्यवस्थापन जलसंपदा विभागाकडून केले जाणार आहे.
याबाबत जलसंपदा प्रकल्प मंडळाचे अधीक्षक अभियंता प्रवीण कोल्हे म्हणाले, 'या धरणाच्या दुरुस्तीचे काम दोन टप्प्यांत केले जाणार आहे. पहिल्या टप्प्यामध्ये गळती कमी करण्याचे काम सुरू आहे. त्यानुसार धरणाला असलेली छिद्रे बंद करण्यात येत आहेत. त्यानंतर ग्राउटिंगचे काम हाती घेतले जाणार आहे. डिसेंबर महिन्यात धरण रिकामे केल्यानंतर उर्वरित कामे पूर्ण करण्यात येणार आहेत. त्यामुळे पाणीसाठा हा कमी केला जाणार आहे. '
'टेमघर'वरून होतेय धरणांच्या दुरुस्तीची नियमावली...
'टेमघर धरणाला १९९७ मध्ये सुरुवात करण्यात आली. मात्र, या धरणाला सुरुवातीपासूनच अडथळे येत गेले. ही जमीन कोणाच्या मालकीची आहे, त्यावरून वाद झाला. महसूल आणि वन खाते यांच्यात जमिनीवरून वाद निर्माण झाला. त्यामुळे ग्राउटिंग न करताच या धरणात पाणीसाठा करण्यात येऊ लागला. आता या धरणाच्या दुरुस्तीचे काम सुरू असून, दुरुस्तीचे काम करताना नवनवीन अडचणी उभ्या राहत आहेत. त्यातून जलसंपदा विभाग तोडगा काढत आहे. त्यावरून धरणांच्या दुरुस्तीची नियमावली तयार केली जात आहे. त्यामुळे भविष्यात कोणत्याही धरणाची दुरुस्ती करताना कोणकोणत्या चाचण्या घ्यायच्या, उपकरणे कोणती वापरावी यापासून ते दुरुस्तीची कार्यपद्धती ठरविण्यात येत आहे', असे कोल्हे यांनी सांगितले
* खडकवासला प्रकल्पांतर्गत खडकवासला, वरसगाव, पानशेत आणि टेमघर या चार धरणांचा समावेश.
* या चार धरणांतून पुणे महापालिका; तसेच दौंड आणि इंदापूर या नगरपालिका आणि २२ ग्रामपंचायतींना पाणी पुरविण्यात येते.
* 92 संस्थांना पिण्यासाठी, तर 31 संस्थांना औद्योगिक वापरासाठी पाणी देण्यात येते.
* खडकवासला धरणातून निघणाऱ्या नवीन मुठा कालव्यातून सिंचनासाठी पाणी दिले जाते. हा कालवा 202 किलोमीटर लांबीचा असून, त्याची विसर्गक्षमता 16.50 क्युसेक्स आहे.
धरण आणि पाणीसाठ्याची क्षमता..
खडकवासला - 1.97
पानशेत -10.65'
वरसगाव - 12.82
टेमघर - 3.71.
 राज्य सरकारने नेमलेल्या तज्ज्ञ समितीच्या निर्देशानुसार डिसेंबर महिन्यात सुमारे सव्वादोन टीएमसी पाणी हे टेमघर धरणातून सोडून धरण रिकामे केले जाणार आहे. हे पाणी पुणे शहरासाठी वापरले जाण्यासाठी ते खडकवासला धरणात सोडून तेथून पुणेकरांना देण्यात येणार आहे. या पाण्याचा योग्य वापर करण्यावर भर असणार आहे.
                                 - प्रवीण कोल्हे, अधीक्षक अभियंता, जलसंपदा प्रकल्प मंडळ
आतापासूनच नियोजन करा... 
शहराला पाणीपुरवठा करणाऱ्या धरणांपैकी टेमघर धरण डिसेंबरमध्ये रिकामे होणार, हे वेळीच स्पष्ट झाले, हे एका अर्थाने बरेच झाले. आता जलसंपदा विभाग आणि कालवा समितीने आतापासूनच पुण्याच्या आणि शेतीच्या पाण्याचे नियोजन करणे आवश्यक आहे. अन्यथा तोपर्यंत धरणांत पाणी असल्याने हात सैल सोडला, आणि पुढील पावसाळा लांबला, तर ऐनवेळी पुढील उन्हाळ्यात पाणीपुरवठ्याचे नियोजन कोलमडण्याची आणि त्यावरून नव्याने वाद होण्याची शक्यता आहे.

Post a Comment

 
Top